BMAC nedir
BMAC (Bone Marrow Aspirate Concentrate), hastanın kendi kemik iliginin spina iliaca posterior superior\u2019dan aspirasyonu ve özel bir sistemde (Arthrex Angel, Harvest SmartPReP, Magellan) santrifujuyle elde edilen konsantredir. Essiz bir hucre setine sahiptir: hematopoetik kok hücreler (CD34+), mezenkimal kok hücreler (CD90+, CD73+, CD105+), osteojenik onculer, endotel onculeri ve güçlü bir buyume faktoru kokteyli (BMP-2, BMP-7, VEGF, PDGF, TGF-β). Kemik dokusu rejenerasyonunda 1A kanıt duzeyiyle "altın standart" sayılır.
BMAC tedavisi endikasyonlar?
BMAC, kemik dokusu rejenerasyonu gereken durumlarda tercih edilen yöntemdir: avasküler nekroz, kırıklar, kemik odemi, belirgin kemik bileseni olan ileri evre artroz. MFAT'tan (kıkırdak, disk, tendon) farklı olarak BMAC kemige odaklanır.
Avasküler kemik nekrozu
Femur basının, femoral kondillerin, humerus basının ARCO I–II evresi. Dekompresyon + intrameduller BMAC uygulaması olguların %70–80’inde eklemi korur ve kemik cokmesini onler.
Stres kırıklar?
Tibia, metatarslar, femur boynu, skafoid. Hernigou ve ark. (Clin Orthop Relat Res, 2002) verilerine gore BMAC, kaynamay? 2 kat hızlandırır.
Kaynamayan kırıklar (non-union)
6+ ayda kaynamayan kırıklar. BMAC + osteoinduksiyon olguların %75–85’inde kaynama sağlar — açık osteotomi ve greft alternatifi.
Kemik odemi (BME)
Bone Marrow Edema sendromu — STIR MR’da gorulen kemik iligi odemi. BMAC + MFAT kombinasyonu olguların %85’inde etkilidir ve avasküler nekroza gecisi onler.
Siddetli III. evre artroz
CGF/MFAT yanıtı yetersizse — BMAC ile kombinasyon, osteojenik hücreler sayesinde rejeneratif etkiyi guclendirir. Belirgin kemik bileseni oldugunda uygundur.
Osteoporotik vertebra kırıklar?
Osteoporoz zemininde vertebra cisimlerinin kompresyon kırıklar?. Kırık bölgesine BMAC uygulamas? + vertebroplasti, kaynamayı hızlandırır ve komsu vertebra kırıgı riskini %40 azaltır.
Dejeneratif diskler (intraosseoz)
Modic II–III hastalığında alt-ust plak subkondral kemigine BMAC uygulanmas?. Diskojenik agrıy? %75 oranında azaltır.
Islem nasıl yapılır
1. Hazırlık ve sedasyon
Hasta yuzukoyun (positio prona) yatırılır. Alım bölgesi (spina iliaca posterior superior) antiseptikle hazırlanır. Konfor için hafif sedasyon (midazolam + fentanil). Periosta kadar lidokain %1 ile lokal anestezi.
2. Kemik iligi aspirasyonu
3 mm\u2019lik delikten Jamshidi veya T-Lock ignesi ile birden fazla noktadan ardısık olarak 50–60 ml kemik iligi aspire edilir (periferik kanla "seyrelmeyi" onlemek icin). Sure 5–10 dakika.
3. Santrifuj
Aspirat özel sisteme (Arthrex Angel veya muadili) yerlestirilir. Iki asamalı santrifuj fraksiyonları ayırır ve hücreleri yogunlastırır. Cıkıs: 6–10 ml konsantre. Sure 25–30 dakika.
4. Hedefe yonelik enjeksiyon
Endikasyona gore: intrameduller (dekompresyon sonrası nekrozda), intra-fraktur (kırıkta), intraartikuler (artrozda), vertebra cismine intraosseoz (osteoporozda). Floroskopi veya ultrason esliginde.
5. Iyilesme
Alım ve enjeksiyon bölgelerinin pansuman?. 60 dakika gozlem. Aynı gün hafif mobilizasyon. Hastaneye yatış gerekmez. Oneriler bireyseldir — nekrozda 4–6 hafta eklem yukunun azaltılması yer alır.
Önemli calısmalar
Hernigou ve ark. (2002)
ARCO I–II femur başı avasküler nekrozlu 116 hastada oncu calısma. 5 yıllık takipte dekompresyon + BMAC %80\u2019de eklemi korurken, yalnız dekompresyonda %45.
Cassano ve ark. (2018)
Diz hastalıklarında BMAC kullanımına iliskin 12 RKC\u2019nin sistematik derlemesi. K-L II–III artrozda güvenlik (komplikasyon <%0,1) ve etkinlik onaylanmıstır.
Hernigou ve ark. (2014)
10 yıllık takip avasküler nekrozda BMAC etkinliginin enjekte edilen MSC sayısına baglı oldugunu gosterdi. Kalıcı etki için en az 2 milyon CD34+ hucre.
OARSI Kılavuzlar? (2019)
BMAC, "conditional recommendation" (kosullu oneri) duzeyinde diz ve kalça artrozunda bir secenek olarak önerilir.
Sık sorulan sorular
BMAC (Bone Marrow Aspirate Concentrate) bir kemik iligi konsantresidir. Lokal anestezi altında özel bir igne ile arka ust iliak cıkıntıdan (spina iliaca posterior superior) 50–60 ml kemik iligi aspire edilir. Aspirat özel bir sistemde (Arthrex Angel, Magellan, BioCUE) santrifuj edilerek hematopoetik kok hücreler, mezenkimal kok hücreler, osteojenik onculer ve sinyal molekulleri içeren 6–10 ml konsantre elde edilir.
BMAC hematopoetik + mezenkimal hücreler + osteojenik onculer icerir — kemik rejenerasyonu için optimaldir (nekroz, kırıklar, osteoporotik hasarlar). MFAT yalnızca stromada mezenkimal hücreler icerir — kıkırdak, disk ve tendonlar için optimaldir. BMAC + MFAT kombinasyonu ağır olgular (kıkırdak hasarıyla birlikte ileri nekroz) için altın standarttır.
Lokal anestezi ve hafif sedasyon altında islem rahatca tolere edilir. Alım 5–10 dakika sürer. Aspirasyon sırasında kısa "derin" rahatsızlık olabilir (her porsiyon için 1–2 saniye). Sonrasında alım bölgesinde 24–48 saat hafif duyarlılık olur, parasetamolla kolayca kontrol edilir. Hastaneye yatış gerekmez.
60 ml kemik iliginden 2–5 milyon mezenkimal kok hucre + 50–80 milyon hematopoetik hucre + cok sayıda osteojenik oncu içeren ~6–10 ml konsantre elde edilir. MSC konsantrasyonu MFAT’tan (15–20 mln) dusuktur ancak nitel kompozisyonu essizdir ve kemik rejenerasyonunda yeri doldurulamaz.
Cogunlukla 1 islem yeterlidir. ARCO II avasküler nekrozda — bazen 8–12 hafta arayla 2 islemli sema. Kaynamayan kırıklarda — 1, gerekirse 4 ay sonra tekrar. Siddetli III. evre artrozda — tek seansta BMAC + MFAT kombinasyonu, 1 islem.
Avasküler nekrozda — 6–8 haftada ağrı azalması ve yuruyuste iyilesme; 6 ayda morfolojik MR iyilesmesi. Stres kırıklarında — standart 8–12 hafta yerine 4–6 haftada MR’da hızlanmıs kaynama. Artrozda — 8–12 haftada degisim, maksimum 6 ayda.
Cok güvenli. Ciddi komplikasyon <%0,1 (Cassano ve ark. 2018 sistematik derlemesi). Olası asgari riskler: alım bölgesinde hematom (nadir, 7–10 gunde geriler), gecici lokal agr?, nadir vazovagal reaksiyon (her 100 000 islemde 5 olgu). Sıkı asepsi ve deneyimli ellerde güvenlik nerdeyse mukemmeldir.
Yalnızca mumkun degil, önerilir. Osteoporoz hastasında BMAC ikili etki gosterir: 1) kırık kaynamasını hızlandırır; 2) sistemik uygulamada (kırık riski olan bölgeye intraosseoz) lokal osteogenezi uyarır. Osteoporoz temel tedavisinin (bisfosfonatlar, denosumab) yerine gecmez ancak kırık varlıgında kritik bicimde tamamlar.
Kemik iligindeki MSC sayısı ve proliferatif aktivitesi yasla azalır (60 yas üstü vs 30 yas ~%30). Ancak islevsel kapasite (farklılasma, buyume faktoru salgıs?) korunur. Bu nedenle yaslı hastalarda daha fazla materyal alıyoruz (30 yerine 60 ml) ve etkiyi guclendirmek için sıklıkla MFAT ile birlestiriyoruz.
Klinik ve yöntem seçimi — ücretsiz
Durumunuzu anlatın ve MR raporunuzu ekleyin. Uygun yöntemleri uygulayan klinikleri belirleyip talebinizi onlara iletiyoruz. Yükümlülük yok, iki iş günü içinde yanıt veriyoruz.
Talep gönder +49 160 5736643